حال بیایید فرض کنیم  پانزده میلیون نفر از جمعیت ایران ، فرصت ثبت تصاویر را از طریق تلفن همراه و دوربین دیجیتال دارا هستند و اگر این  افراد بطور متوسط  روزی یک عکس بگیرند سالیانه  هر فرد می تواند  حدود 360 عکس بگیرد  و به زبانی دیگر حدود پنج و نیم  میلیارد  عکس در طول سال ثبت می شود.

اکنون درمی یابیم  که شرایط امروز تا چه حد فرصت های فراوانی را برای ثبت تصویر فراهم نموده  است و این یک فرصت ارزشمند است که می توان از آن برای رشد خلاقیت جامعه بهره برد.

حال با این سوال  ممکن است روبرو شویم که آیا عکاسی می تواند زمینه ساز خلاقیت  و شکل گیری ایده ای نو در ذهن ما باشد؟

آیا تا به حال تصمیم گرفته اید با دوربین عکاسی از یک سوژه مشخص  عکس بگیرید؟

در این زمان فرد تلاش می کند با نگاه دیگری از درون دوربین به محیط اطراف بنگرد و این تلاش برای دیدن محیط اطراف با نگاهی متفاوت می تواند زمینه ساز پیوند میان خلاقیت و عکاسی باشد .

هنگامی که یک فرد تلاش می کند با علاقه و اشتیاق و جستجوگری با دوربین خود تصاویری از محیط اطراف زندگی خود ثبت کند ، ممکن است  با چیزهای جدیدی روبرو شود که تاکنون به آنها دقت نکرده است  و این نگاه جدید ، سب  یادگیری  و زایش ایده های نو در ذهن وی می شود.

اصولا هنگامی که انسان که تلاش می کند با دقت  و جستجوگری عکس  بگیرد و چون اثر خلق شده  او در آینده مورد قضاوت دیگران واقع  می شود  او تلاش می کند ورای یک نگاه معمول به محیط اطراف خود بنگرد و این دقت نظر ، انسان را وادار به تفکر می کند .همان گونه که نوشتن انسان را وادار به تفکر می کند ، عکس گرفتن نیز در صورتی که  همراه با دقت نظر و جستجوگری باشد می تواند زمینه ساز تفکر در ذهن عکاس  باشد.

گاهی یک عکس می تواند تاثیرات فوق العاده ای بر ذهن انسان برجای بگذارد و اگر دیدن یک تصویر ، ایده ای نو  را در ذهن انسان موجب  شود  نشان می دهد  که این عکس از قابلیت های بالایی در انتقال مفاهیم برخوردارست  و می توان آن را  یک عکس  ایده ساز نامید و این یک عکس  طلایی است و اگر تعداد این عکس ها در یک جامعه افزایش یابد می توانند زمینه ساز رشد خلاقیت در جامعه شوند.

گاهی بعضی از عکس ها می توانند مفاهیم باارزشی را به ذهن انسان  منتقل کنند.انتقال مستمر این مفاهیم در گذر زمان می تواند زمینه را برای تفکر و بروز افکارنو در ذهن انسان پدید آورد. برای نمونه می توان به عکس های گرفته شده از پیشرفت های بشری ، مکان های دوردست ، شگفتی های طبیعت ، موضوعات آموزشی و ... اشاره کرد . می توان  از این عکس ها به نام عکس های تفکرزا نام برد .اگرچه  با دیدن این عکس ها ، ایده های نو به یکباره در ذهن پدیدار نمی شوند ، اما مشاهده مستمر آنها می تواند انسان را به فکر فرو برده   زمینه را برای بروز افکارنو در ذهن انسان سبب شود.

 بعضی از عکس ها باعث شادابی و آرامش در انسان می شوند نظیر عکس های خانوادگی ، عکس های گرفته شده از خاطرات شیرین ،مناظر طبیعی و دیدنی و نظیر اینها ،  انسان ها به دنبال  لحظاتی  هستند که  شاد شوند و به آرامش دست یابند.دیدن چنین عکس هایی می تواند چنین فرصت هایی را برای انسان فراهم نماید.

اگر چه چنین عکس هایی با هدف وادار کردن انسان به تفکر کردن خلق نشده اند  ولی در مواردی نیز ممکن است انسان را به فکر فرو برده و به تفکرکردن او کمک کنند.

بعضی از عکس ها تنها وقت گیر هستند، انسان ممکن است با دیدن آنها  به این نتیجه برسد که چیزی عاید او نشده است و تنها زمان را از دست داده است  اینکه چه نوع عکس هایی را باید در این طبقه بندی  گنجاند  به فرد بیننده بستگی دارد و تا حدی نسبی است و این خود فرد است که به این  نتیجه می رسد که مشاهده چنین عکس هایی برای او ثمری ندارد.

اما در این میان نیز ، عکس هایی وجود دارند که باعث انزجار و ناراحتی و تاثیرات نامطلوبی  بر بهداشت  روانی فرد  می شوند.

اینکه چه نوع عکس هایی منزجر کننده هستند ، به فرد بستگی دارد.بعضی عکس ها برای  عده ای ممکن است  منزجر کننده باشند  ولی برای عده ای  دیگر چنین تاثیری در پی نداشته باشند. نکته ای که در اینجا اهمیت دارد توجه  به این موضوع است که اگر عکسی باعث گردد  که فرد دچار اضطراب ، نگرانی ، تشویش و ترس گردد و افکار او را پریشان  کند می توان از آن به عنوان عکس منزجر کننده نام برد.چنین عکس هایی آرامش را از ذهن انسان گرفته و فرصت تفکر کردن و خلاقیت را از وی می گیرد.

به راستی  عکس هایی که  در زندگی روزمره با آنها مواجه هستیم تا چه میزان در رشد خلاقیت ما موثر هستند ؟ و آیا در این زمینه برنامه ریزی های اصولی انجام  داده ایم  تا با نگاه به عکس ها ، ذهن خلاق ما شکوفا  گردد  و یا آنکه این عکس فرصت های لازم برای  رشد انسان را از بین برده و  جلوی رشد خلاقیت ما را گرفته اند .

تکنولوژی فرصت های ارزشمندی را در زمینه ثبت تصویر در اختیار ما قرار داده است .سازمان ها برای رشد فکری کارکنان خود می توانند از هنر عکاسی به خوبی  بهره مند  شوند.

 

امروزه انسان ها بیشترین  یادگیری را از طریق چشمان خود  به دست می آورند. در محیط ها ی شغلی می توان برای  دستیابی به اهداف آموزشی ، دوره های  آموزشی را طراحی  کرد و از هنر عکاسی جهت  آموزش کارکنان بهره برد .کارکنان می توانند در رابطه با موضوعات مختلف شغلی عکاسی کرده و با دقت نظر ، جستجوگری و کشف نکات  جالب از این طریق تجربه کسب کرده  و به یکدیگر بیاموزند.

حضور در یک نمایشگاه  عکس همانند قرار گرفتن در  مکانی است که بارش افکار و اندیشه ها  به سوی انسان سرازیر می شود و با استمرار و بکارگیری این  هنر قابلیت های کارکنان افزایش یافته و نتایج آن ایجاد تصاویر منحصر به فرد و ارزشمند است  و  با گذر زمان  بانک با ارزشی از تصاویر برای سازمان باقی مانده  و می توان از آن در جهت رشد کارکنان بهره برد.

 از طرفی نظام آموزش و پرورش  نیز باید با برنامه رزی های اصولی در زمینه بهره گیری از این هنر در رشد خلاقیت دانش آموزان بکوشد .امروزه نمی توان برای رشد خلاقیت دانش آموزان تنها بر معلم تکیه کرد. رها کردن انرژی خلاق دانش آموزان تنها به مدد معلم کاری سخت و  دشوار است و حتی اگر یک معلم عاشق کارخویش باشد و بسیار سخت کوش بوده و لحظه ای از کار خود در زمینه آموزش دانش آموزان غفلت نکند چنان انرژی از او گرفته می شود که باعث خستگی وی می شود.

لذا باید همراه با بهره گیری از معلم ، از روش  های مختلفی برای رشد خلاقیت دانش آموزان بهره برد .برای مثال می توان از هنر عکاسی در این خصوص بهره گرفت.

آموزش عکاسی به دانش آموزان و برگزاری نمایشگاههای متعدد عکس و برگزاری مسابقات متعدد در مدارس علاوه بر ارتقاء دانسته های دانش آموزان ، زمینه لازم برای رشد خلاقیت  دانش آموزان را فراهم می نماید.

دانش آموزان در اثر دقت نظر به محیط اطراف ، جستجوگری، تجربه مکان های جدید ، به دست آوردن هدف برای ثبت تصویر و آنگاه دیدن تصاویر ثبت شده یکدیگر ، می توانند ، بروز ایده ها و افکار جدید را در ذهن خود تجربه کنند.

برای مثال برگزاری یک نمایشگاه عکس در خصوص موضوعات علوم ، ریاضی و.... شرایطی را پدید می آورد که دانش آموزان  عکس های باارزشی گرفته و آن را به نمایش بگذارند و آنگاه عکس های آنها مورد قضاوت واقع شده و در اثر نقد و بررسی  ذهن آنها توانمند تر خواهد شد و در نهایت این عکس ها به منابع ارزشمند آموزشی  مدارس  تبدیل شده که می توانند در آینده برای والدین و دانش آموزان جدید مورد استفاده قرار گیرند.

خلاصه کلام آنکه اگر احتمال دهیم  سالیانه حداقل پنج  و نیم  میلیارد  عکس در کشور ما گرفته می شود ، بهتر است  به گونه ای برنامه ریزی کنیم که این عکس ها به عاملی  جهت رشد خلاقیت در جامعه  تبدیل شوند  تا آنکه تنها زمان باارزش را برای  همیشه از ما بستانند.

 

****

منبع : مقاله "  عکاسی و خلاقیت " -نویسنده : حمید میرزاآقایی - انتشار سایت فکرنو-www.fekreno.org-آذرماه 1387